Olijfolie - Geschiedenis

Geschiedenis van de olijfolie

De eerste verhalen en geschriften over de olijfolie en olijfbomen
gaan terug naar duizenden jaren voor het begin van onze jaartelling.
(begin jaartelling, verderop aangeduid als v.chr.
Om verwarring te voorkomen: Griekenland en Kreta worden apart genoemd, daar het eiland Kreta pas sinds 1910
(vorige eeuw) bij Griekenland hoort.

Olijfolie wordt al duizenden jaren gebruikt in de gebieden rondom de Middellandse zee.
De olijfboom bestaat weliswaar al veel langer, maar beschreven sinds 3500 jaar v.chr.in de vroeg Minoïsche tijd,
er zijn sporen gevonden van bomen die wel tot 50.000 jaar terug gaan.
Een versteend blad, gevonden op Santorini, is hier een bewijs van.

De eerste echte cultivering van de olijfboom is ongeveer begonnen 2000 jaar v.chr.
Het staat onomstotelijk vast dat dit in Griekenland en omgeving gebeurde en in het bijzonder het eiland Kreta.
Vele vondsten uit deze periode; kleitabletten, amfora kruiken (amphoraes), wandschilderingen en manuscripten vertonen
afbeeldingen van de olijfoogst en gebruik van de olijfolie.

In deze periode was de olijfboom nog een ras van wilde olijfbomen, maar al snel gecultiveerd naar de vorm die wij nu kennen.

Vanaf deze periode kwam de olijfcultuur al snel voor in vele geschiedschrijvingen, religie en sport.
Als voorbeeld; de olijfberg uit de bijbel, de olijftak als lauwerkrans bij de pre-Olympische Spelen.

De olijfolie werd het belangrijkste exportprodukt van Kreta, niet alleen naar het vasteland van Griekenland maar
ook naar Noord-afrikaanse landen en minder naar Azie.

Al snel werd de gecultiveerde olijfboom ook in Griekenland ingevoerd en alras daar verheven tot een heilige boom.
In de 6e eeuw v.chr. werd door de bewindvoerder van Athene de eerste wet uitgevaardigd ter bescherming van de
olijfboom en het ongecontroleerde kappen.

Vanaf hier was de olijfolie in de Griekse samenleving niet alleen een waardevolle aanvulling (basis) voor de
Griekse keuken, maar ook een hoge medicinale waarde werd toegekend aan de olie.

In de periode 776 v.chr. werden de eerste Olympische Spelen gehouden, de winnaars van deze spelen kregen
bij een overwinning een olijftak als symbool.
Er waren meerdere spelen in Griekenland buiten de Olympische Spelen, dit waren de Panathenaïsche Spelen en de Panhellenische Spelen.
Bij de Panathenaïsche Spelen (ter ere van de godin Athene) waren de prijzen bij een overwinning een Amphora
met olijfolie.
De grootste overwinnaar kon rekenen op 5 ton (5000 kilo) olijfolie.
Zo'n hoeveelheid kon hij met zijn familie nooit verbruiken en werd hij tevens een van de eerste
olijfolie exporteurs in de geschiedenis, daar de olie toen al een zeer hoge waarde had.

Op het hoogtepunt van de Griekse beschaving werd de olijfolie naar alle voor hen bekende
landen geëxporteerd.
De eerste grotere exporteurs waren de voormalige winnaars van de spelen.
Tijdens de Romeinse bezetting bleef de export intact en de Romeinse heersers leerden veel van
de cultivatie van de olijfboom van de Grieken. (hierbij een knipoog van de schrijver naar Italië)
De romeinse heersers lieten zelfs de bevolking hun belasting betalen in de vorm van olijfolie.

Na de Romeinse periode volgde het Byzantijnse rijk, wat een zeer groot gebied bestreek rond
de middellandse zee, dat zodoende de meeste oppervlakte met olijfolieproduktie binnen de grenzen had,
daardoor ook de grootste olijfolie exporteur ter wereld was.
In deze periode waren het vooral de monniken die de produktie uitvoerden, daar de kloosters grote olijfgaarden bezaten.

Tijdens de Turkse bezetting tot aan eind 19e eeuw is ook de totale produktie in stand gebleven,
eigenlijk tijdens alle oorlogen en bezettingen is dat zo geweest.
Kerken, gebouwen en mensen hebben geleden, het "edele" vruchtsap is buiten schot gebleven.
Alle bezetters hebben hiervan wel rijkelijk meegegeten, maar weinigen hebben de "Know how"
meegenomen.

Eigenlijk vanaf de 19e eeuw tot heden is er niet veel veranderd op dit gebied, alles is met de tijd
meegegaan zoals oogst en produktie methoden.

Griekenland is met 300.000 ton olijfolie per jaar de derde na grootste olijfolieproducent ter wereld.
Eigenlijk is dit een verdraaid gegeven, van de totale olijfolieproduktie in Griekenland haalt 70% de klasse van extra virgin olijfolie.
De helft hiervan wordt geexporteerd naar landen die hiermee hun eigen olijfolie opwaarderen, het grote bedrog
van Italië is geen publiek geheim meer.
Griekenland is hiermee de grootste exporteur ter wereld van extra virgin olijfolie.
Eenderde van de totale produktie (virgin en extra virgin) wordt geexporteerd.
De overige olijfolie wordt door de Grieken geconsumeerd wat per hoeveelheid per persoon weer het hoogste ter wereld is.

Het eiland Kreta produceert de allerhoogste klasse ter wereld, wat gezien de geschiedenis en
de klimatologische omstandigheden niet zo'n wonder is.
Op Kreta zijn bijna alle olijfgaarden in handen van families, de ene familie heeft duizenden bomen, de andere 4 of 5.
De oogst wordt ook door de families zelf in de winter gedaan, waarna het meeste van de opbrengst wordt verkocht aan de fabrieken die dat weer doorverkopen aan de grote Italiaanse opkopers
die met deze topkwaliteit kwaliteitsarme olijfolien opwaarderen.

Er zijn maar heel weinig kleine producenten die het 100% zuivere produkt op de markt brengen.
Alleen de echte kenners weten het verschil tussen de "echte" extra virgin olijfolie van Kreta en de opgewaardeerde olien te waarderen.

Olijfolie "Het vloeibare goud"

HOMERUS (Griekse dichter 88 v.chr.)